The syntactic positions and form variation of no/noh in Seto
DOI:
https://doi.org/10.33340/susa.152167Avainsanat:
discourse particle, Seto South Estonian, syntactic positionAbstrakti
The focus of this paper is on the discourse particle no in Seto South Estonian, a Finnic language spoken in Southeastern Estonia and in Pskov Oblast in Russia. The aim is to give an overview of the particle variants that make up the no particle family in Seto: the main variants no and noh, their prosodic variants noo and nooh, the Slavic-stemmed nu, nuh, and nuuh, and the unique South Estonian noq which is homonymous with the temporal adverb noq ‘now’. The focal point is on describing the syntactic distribution of the particle variants, i.e. their positions in the clause. In the languages that feature no, it is typically in the clause-initial or clause-internal position (Auer & Maschler 2016: 10), while other syntactic positions are less frequent. In Seto, no appears in the initial, 2nd (or post-initial), intermediate, and final position of the clause. In the Uralic language family, the clause-final no it is found only in Seto, Estonian, and sporadically in Livonian, while the second-position use is unique to only Seto. This study is based on Seto recordings made in 2010–2016 in Pskov Oblast and in 2020–2023 in Southeastern Estonia.
Lähdeviitteet
Allmäe, Kati. 2012. Ekspletiivid setu eeposes „Peko“. University of Tartu. (Master’s thesis.)
Alm, Maria & Behr, Janina & Fischer, Kerstin. 2018. Modal particles and sentence type restrictions: A construction grammar perspective. Glossa: a journal of general linguistics 3. <https://doi.org/10.5334/gjgl.702>
Anderson, Stephen R. 1993. Wackernagel’s revenge: Clitics, morphology, and the syntax of second position. Language 69(1). 68–98.
Auer, Peter & Maschler, Yael. 2016. The family of NU and NÅ across the languages of Europe and beyond: Structure, function, and history. In Auer, Peter & Maschler, Yael (eds.), NU / NÅ: A family of discourse markers across the languages of Europe and beyond (Linguae et litterae 8), 1–47. Berlin: De Gruyter. <https://doi.org/10.1515/9783110348989-001>
Bolden, Galina B. 2016. The discourse marker nu in Russian conversation. In Auer, Peter & Maschler, Yael (eds.), NU / NÅ: A family of discourse markers across the languages of Europe and beyond (Linguae et litterae 8), 48–80. Berlin: De Gruyter. <https://doi.org/10.1515/9783110348989-002>
Bolden, Galina. 2018. Nu-prefaced responses in Russian conversation. In Heritage, John & Sorjonen, Marja-Leena (eds.), Between turn and sequence: Turn-initial particles across languages, 25–58. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company. <https://doi.org/10.1075/slsi.31.02bol>
Bolden, Galina B. & Heritage, John & Sorjonen, Marja-Leena. 2023. Polar questions and their responses. In Bolden, Galina B. & Heritage, John & Sorjonen, Marja-Leena (eds.), Responding to polar questions across languages and contexts, 1–39. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
Camp, Elisabeth. 2011. Sarcasm, pretense, and the semantics/pragmatics distinction. Noûs 46(4). <https://doi.org/10.1111/j.1468-0068.2010.00822.x>
CED = Lindström, Liina & Todesk, Triin & Pilvik, Maarja-Liisa. 2022. Corpus of Estonian dialects. <https://doi.org/10.23673/re-365>
Census 2021 = RL21446: Population with Estonian as their mother tongue by ability to speak a dialect, age group, sex, and place of residence (administrative unit), 31 December 2021. Population and Housing census 2021. Homepage of Statistics Estonia. <https://andmed.stat.ee/en/stat/rahvaloendus__rel2021__rahvastiku-demograafilised-ja-etno-kultuurilised-naitajad__voorkeeleoskus-murded/RL21446>
Couper-Kuhlen, Elizabeth & Selting, Margret. 2018. Interactional linguistics: Studying language in social interaction. Cambridge: Cambridge University Press. <https://doi.org/10.1017/9781139507318>
Globalestonian.com = Petseri Estonian School. Petseri Eesti Kool. Global Estonian. (Accessed 12 December 2025) <https://globalestonian.com/en/node/785>
Grosz, Patrick. 2021. Discourse particles. In Gutzmann, Daniel & Matthewson, Lisa & Meier, Cécile & Rullmann, Hotze & Zimmermann, Thomas Ede (eds.), The Wiley Blackwell Companion to Semantics. Oxford: Wiley. <https://doi.org/10.1002/9781118788516.sem047>
Hakulinen, Auli. 2016. The word ny(t) as an adverb and a particle in Finnish. In Auer, Peter & Maschler, Yael (eds.), NU / NÅ: A family of discourse markers across the languages of Europe and beyond (Linguae et litterae 8), 281–319. Berlin: De Gruyter.
Hennoste, Tiit. 1994. Pragmaatiline partikkel noh eesti keeles: Sissejuhatav ülevaade. In Sulkala, Helena & Laanekask, Heli (eds.), Lähivõrdlusi. Lähivertailuja 8: Suomalaisvirolainen kontrastiivinen seminaari Hailuodossa 7.–9.5.1994 (Oulun yliopiston suomen ja saamen kielen laitoksen tutkimusraportteja 40), 9–20. Oulu: Oulun yliopisto.
Hennoste, Tiit. 2000. Sissejuhatus suulisesse eesti keelde: IV Suulise kõne erisõnavara: III Partiklid. Akadeemia 8. 1773–1806.
Hilmisdóttir, Helga. 2016. Nú in Icelandic conversation: Families of function. In Auer, Peter & Maschler, Yael (eds.), NU / NÅ: A family of discourse markers across the languages of Europe and beyond (Linguae et litterae 8), 409–441. Berlin: De Gruyter.
Izutsu, Katsunobu & Izutsu, Mitsuko Narita. 2013. From discourse markers to modal/final particles: What the position reveals about the continuum. In Degand, Liesbeth & Cornillie, Bert & Pietrandrea, Paola (eds.), Discourse markers and modal particles: Categorization and description (Pragmatics & Beyond New Series 234), 217–235. Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Juhkason, Grethe & Kalkun, Andreas & Lindström, Liina & Plado, Helen. 2012. Petserimaa setodest ja nende keelest 2010.-2011. a välitööde põhjal. In Õdagumeresoomõ piiriq. Läänemeresoome piirid. Finnic borders (Võro Instituudi Toimõndusõq = Publications of Võro Institute 26), 11−29. Võro: Võro Instituut.
Kallio, Petri. 2014. The Diversification of Proto-Finnic. In Ahola, Joonas & Frog & Tolley, Clive (eds.), Fibula, fabula, fact: The Viking age in Finland, 155–168. Helsinki: Finnish Literature Society.
Kask, Arnold. 1984. Eesti murded ja kirjakeel (Emakeele Seltsi toimetised 16). Tallinn: Valgus.
Kettunen, Lauri. 1917. Viron kielen äännehistorian pääpiirteet. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura.
Keevallik, Leelo. 2012. Socially sensitive answer preface no in Estonian. (Paper presented at the 11th International Conference of Nordic and General Linguistics. Freiburg, April 18–20, 2012.)
Keevallik, Leelo. 2013. Indexing continuity across sequences and encounters: no(h)-prefaced initiations in Estonian. Journal of Pragmatics 57. 274–289.
Keevallik, Leelo. 2016a. Estonian no(o)(h) in turns and sequences: Families of function. In Auer, Peter & Maschler, Yael (eds.), NU / NÅ: A family of discourse markers across the languages of Europe and beyond (Linguae et litterae 8), 213–242. Berlin: De Gruyter.
Keevallik, Leelo. 2016b. Abandoning dead ends: The Estonian junction marker maitea ‘I don’t know’. Journal of Pragmatics 106. 115–128. <https://doi.org/10.1016/j.pragma.2016.07.007>
Kuosmanen, Anne & Multisilta, Teija. 1999. Nu and vot in Spoken Russian: On discourse functions and prosodic features. Scando-Slavica 45(1). 49–64. <https://doi.org/10.1080/00806769908601135>
Käsi, Inge (compiler). 2016. Seto sõnastik. Tallinn: Eesti Keele Instituut. <https://arhiiv.eki.ee/dict/setosonastik/index.cgi>
Laanesoo, Kirsi. 2017. A miks sa torusse ei räägi? Miks-küsilausetega tehtavad suhtlustegevused argitelefonivestlustes. Rakenduslingvistika Ühingu Aastaraamat 13 = Estonian Papers in Applied Linguistics 13. 89–105. <http://dx.doi.org/10.5128/ERYa13.06>
Lindström, Liina & Pilvik, Maarja-Liisa & Plado, Helen. 2021. Variation in negation in Seto. Studies in Language 45(3). 557–597. <https://doi.org/10.1075/sl.19063.lin>
Lindström, Liina & Pilvik, Maarja-Liisa & Plado, Helen & Todesk, Triin. 2024. Võro ja seto keelevahetus XX–XXI sajandil: Kas pöördumatu protsess? Keel ja Kirjandus 5. 449–476. <https://doi.org/10.54013/kk797a3>
Lindström, Liina & Todesk, Triin & Pilvik, Maarja-Liisa. 2022. Corpus of Estonian Dialects. Institute of Estonian and General Linguistics, University of Tartu. <https://datadoi.ee/handle/33/492>
Madisson, Merle & Mandel, Aive & Nõulik, Tauno & Tannenberg, Anita. 2015. Läti-eesti sõnaraamat. Tallinn: Eesti Keele Sihtasutus.
Markus, Elena. 2024. Syntax and functions of the Ingrian discourse particles no and nu. Eesti ja soome-ugri keeleteaduse ajakiri = Journal of Estonian and Finno-Ugric Linguistics 15(1). 155−186.
Metslang, Helle & Erelt, Mati & Habicht, Külli & Hennoste, Tiit & Kasik, Reet & Teras, Pire & Viht, Annika & Asu-Garcia, Eva-Liina & Lindström, Liina & Lippus, Pärtel & Pajusalu, Renate & Plado, Helen & Rääbis, Andriela & Veismann, Ann. 2023. Eesti grammatika. Tartu: Tartu Ülikooli Kirjastus.
Mithun, Marianne. 2020. Chapter 1: Discourse particle position and information structure. In Modicom, Pierre-Yves & Duplâtre, Olivier (eds.), Information-structural perspectives on discourse particles (Studies in Language Companion Series 213). John Benjamins Publishing Company. <https://doi.org/10.1075/slcs.213.01mit>
Pajusalu, Karl. 2022. Seto South Estonian. In Marianne Bakró-Nagy & Laakso, Johanna & Skribnik, Elena (eds.), The Oxford guide to the Uralic languages, 367–379. Oxford: Oxford University Press. <https://doi.org/10.1093/oso/9780198767664.003.0021>
Pajusalu, Karl & Hennoste, Tiit & Niit, Ellen & Päll, Peeter & Viikberg, Jüri. 2009. Eesti murded ja kohanimed. 2nd edn. Tallinn: Eesti Keele Sihtasutus.
Prillop, Külli & Pajusalu, Karl & Saar, Eva & Soosaar, Sven-Erik & Viitso, Tiit-Rein. 2020. Eesti keele ajalugu (Eesti keele varamu 6). Tartu: Tartu Ülikooli Kirjastus.
Raevaara, Liisa. 1989. No – vuoronalkuinen partikkeli. In Hakulinen, Auli (ed.), Suomalaisen keskustelun keinoja I (Kieli 4), 147–161. Helsinki: Helsingin yliopiston suomen kielen laitos.
Saareste, Albert. 1932. Eesti keeleala murdelisest liigendusest. Eesti keel 1–2. 17– 40.
Schegloff, Emanuel A. 2007. Sequence organization in interaction: A primer in conversation analysis. Cambridge & New York: Cambridge University Press.
SEtyS = Suomen etymologinen sanakirja. 2022. Kotimaisten kielten keskus.
Sorjonen, Marja-Leena & Vepsäläinen, Heidi. 2016. The Finnish particle no. In Auer, Peter & Maschler, Yael (eds.), NU / NÅ: A family of discourse markers across the languages of Europe and beyond (Linguae et litterae 8), 243–280. Berlin: De Gruyter <https://doi.org/10.1515/9783110348989-001>
Suomalainen, Karita. 2025. Second-person singular imperatives in Finnish everyday conversations: Multifunctionality and routinization of grammatical formats. In Steensig, Jakob, Maria Jørgensen, Jan Lindström, Nicholas Mikkelsen, Karita Suomalainen and Søren Sandager Sørensen (eds.), Grammar in Action: Building comprehensive grammars of talk-in-interaction. [Studies in Language and Social Interaction 37.] John Benjamins Publishing Company. 264–300.
Tammeleht, Anne. 2018. Maarja Pähnapuu seto keel. University of Tartu. (Bachelor’s thesis.)
Tomingas, Marili. 2022. Sagedasemad diskursusepartiklid suulise liivi keele salvestistes. Keel ja Kirjandus 65(1–2). 95−109.
Viitso, Tiit-Rein. 1985. Criteria for classifying dialects of Baltic Finnish languages. In Veenker, Wolfgang (ed.), Dialectologia Uralica: Materialien des ersten Internationalen Symposions zur Dialektologie der uralischen Sprachen 4.-7. September 1984 in Hamburg, 89–96. Wiesbaden: Harrassowitz.
Viitso, Tiit-Rein. 1990. Vowels and consonants in North Setu (South Estonian). Linguistica Uralica 3. 161–172. <https://doi.org/10.3176/lu.1990.3.01>
Weatherall, Ann. 2011. I don’t know as a prepositioned epistemic hedge. Research on Language and Social Interaction 44(4). 317–337.
Wikipedia. Petseri Lingvistiline Gümnaasium (Version 16 October 2023) <https://et.wikipedia.org/w/index.php?title=Petseri_Lingvistiline_G%C3%BCmnaasium&oldid=6502971> (Last accessed 14 November 2024.)
Wilbur, Joshua. 2014. A grammar of Pite Saami (Studies in Diversity Linguistics 5). Berlin: Language Science Press. <https://doi.org/10.17169/FUDOCS_document_000000020749>
Tiedostolataukset
Julkaistu
Numero
Osasto
Viittaaminen
Rahoittajat
-
Eesti Teadusagentuur
Apurahojen tunnistenumerot PRG1290 -
Haridus- ja Teadusministeerium
Apurahojen tunnistenumerot EKKD41;EKKD120